برای اطمینان کامل از خرابی سنسور دریچه گاز باید از دستگاه دیاگ استفاده کرد.
این دستگاه با بررسی کدهای خطای ذخیرهشده در ECU خودرو میتواند بهطور دقیق مشخص کند که آیا سنسور دریچه گاز دچار نقص شده است یا خیر. معمولاً در صورت خرابی این سنسور، چراغ چک خودرو نیز روشن میشود و این یکی از اولین نشانههای بروز مشکل است. دستگاه دیاگ معمولاً در تعمیرگاهها در دسترس است، بنابراین برای تست، ریست یا تعمیر این قطعه بهتر است به تعمیرکار مراجعه شود. با این حال، اگر دستگاه دیاگ در خانه در اختیار دارید، میتوانید شخصاً اقدام به تعویض سنسور دریچه گاز کنید.
برای مثال، در خودروهایی مانند پراید مراحل تعویض به شکل زیر است: ابتدا محل دریچه گاز را پیدا کنید، زیرا سنسور دریچه گاز دقیقاً روی این بخش نصب شده است. سپس پیچهای روی سنسور را باز کرده و قطعه قدیمی را جدا کنید. سنسور جدید را جایگزین کنید و هنگام نصب، دقت کنید میله میانی دریچه گاز باید درون شیار یا چاک سنسور قرار گیرد. هنگام بستن، باید حس کنید که سنسور اندکی میچرخد تا در محل درست قفل شود. پس از نصب، خودرو را روشن کرده و کمی گاز بدهید تا از عملکرد صحیح و جای دقیق آن مطمئن شوید. در مورد قیمت، سنسور دریچه گاز با توجه به نوع خودرو و شرکت تولیدکننده، قیمتهای متفاوتی دارد. در خودروهای ایرانی مانند پراید، تیبا و پژو ۴۰۵، قیمت این قطعه معمولاً کمتر از ۲۰۰ هزار تومان بوده، هرچند ممکن است با گذر زمان افزایش یافته باشد. در مقابل، در خودروهای مونتاژی یا وارداتی قیمت سنسور دریچه گاز بالاتر است، زیرا قطعات مورد استفاده در آنها از نظر فناوری و کیفیت ساخت در سطح بالاتری قرار دارند.
مکانیسم کلی عملکرد منبع اگزوز را میتوان در سه وظیفه اصلی خلاصه کرد که شامل کاهش آلایندگی، کاهش دما و کاهش صدا است. این قطعه با طراحی ویژهای که دارد، میزان انعکاس و شدت صداهای تولیدشده توسط موتور را به شکل قابلتوجهی کاهش داده و آنها را تعدیل میکند تا صدای خروجی خودرو برای گوش انسان آزاردهنده نباشد. منبع اگزوز با ترکیب و تداخل امواج صوتی، باعث خنثی شدن بخشی از آنها میشود و در نتیجه صدایی یکنواخت و ملایمتر به گوش میرسد.
در برخی خودروها، افرادی که تمایل به اسپرت کردن وسیله نقلیه خود دارند، با نصب سراگزوزهای خاص، صدای خروجی را عمداً افزایش میدهند. البته این کار در صورتی که بهدرستی انجام نشود، میتواند موجب افزایش مصرف سوخت، بالا رفتن صدای موتور و کاهش کارایی سیستم شود. برای درک نحوه عملکرد منبع اگزوز باید بدانیم زمانی که موج صوتی وارد سیستم اگزوز میشود، به دو بخش تقسیم میگردد؛ قسمتی از موج به داخل محفظه نفوذ کرده و بخش دیگر بازتاب مییابد. موجی که وارد محفظه شده در برخورد با دیوارهها دوباره به بیرون بازمیگردد و با امواج دیگر تداخل پیدا میکند. این برخوردها باعث خنثی شدن امواج صوتی و در نهایت کاهش صدای خروجی میشود. به همین دلیل این قطعه را صدا خفهکن مینامند، زیرا وظیفه اصلی آن تعدیل و کنترل صداهای تولیدشده توسط موتور است. لازم به ذکر است که نوع، شدت و فرکانس صداهای تولیدی بسته به جنس، اندازه و ویژگیهای ساختاری منبع اگزوز متفاوت است. گازهایی که از منبع اگزوز خارج میشوند معمولاً شامل مونواکسید کربن، فسفر، دیاکسید کربن و هیدروکربنهای نسوخته هستند که در اثر احتراق ناقص سوخت در موتور ایجاد میشوند.
نوسان دمای موتور یکی از مشکلاتی است که میتواند عملکرد کلی موتور خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. زمانی که دمای موتور بهطور غیرعادی بالا و پایین میرود و آمپر آب خودرو نوسان نشان میدهد، حرارت موتور در زمان کوتاه به شکل غیرطبیعی کاهش یا افزایش مییابد. این وضعیت به مرور باعث اختلال در عملکرد اجزای موتور، کاهش بازده سوخت و حتی ایجاد تنش حرارتی در قطعات حساس میشود.
ریخته شدن مایع خنککننده به زیر خودرو نیز یکی از علائم خرابی سیستم خنککاری است که معمولاً ناشی از مشکلات مربوط به ترموستات یا شلنگها میباشد. در صورت خرابی ترموستات، مایع خنککننده ممکن است در داخل محفظه بسته ترموستات گیر کند و جریان طبیعی آن مختل شود. نشت مایع خنککننده میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و اگر ادامه پیدا کند، به مرور باعث فرسایش و نشتی شلنگهای سیستم خنککننده خواهد شد که نیازمند رسیدگی فوری است.
جوش آوردن موتور خودرو از نشانههای جدی و فوری مشکل در سیستم خنککننده است. معمولاً اولین علامت آن، بالا رفتن سریع درجه آب به محدوده قرمز در کمتر از ۱۵ دقیقه پس از حرکت خودرو است. این مشکل نه تنها خطر آسیب به موتور را افزایش میدهد، بلکه باعث اختلال در عملکرد ترموستات و کنترل حرارت موتور نیز میشود. در چنین شرایطی، توقف خودرو و بررسی سیستم خنککننده، تعویض یا تعمیر قطعات آسیبدیده ضروری است تا از آسیبهای جدی به موتور جلوگیری شود.
ساعت گیربکس در واقع بهعنوان واحد کنترلکننده اصلی گیربکس خودرو عمل میکند و همانطور که پیشتر اشاره شد، گیربکس از اجزای مختلفی مانند شیر برقی، دور موتور سنج، کانالهای روغن و سوپاپها تشکیل شده است. ساعت گیربکس بخشی از سیستم انتقال قدرت خودرو است که تمامی کانالهای عبور روغن گیربکس در درون آن تعبیه شدهاند. در این بخش، سوپاپها با استفاده از فشار فنر جابهجا میشوند و این جابهجایی باعث تغییر مسیر جریان روغن گیربکس میگردد.
در نتیجه، این فرآیند مدیریت و کنترل توربین را ممکن میسازد. علاوه بر این، از ضریب دنده گیربکس برای تعیین میزان دور موتور و وضعیت دنده خودرو استفاده میشود. ساعت جعبهدنده در خودروهای اتوماتیک وظیفه دارد ضریب دنده و میزان فشار روغن در گیربکس را بهطور دقیق کنترل کند. به همین دلیل، این قطعه یکی از مهمترین بخشهای سیستم انتقال قدرت به شمار میرود. اجزایی مانند کانالهای روغن و سوپاپها نیز از اجزای اصلی ساعت گیربکس محسوب میشوند. عملکرد صحیح این بخش مستقیماً بر کارکرد کلی جعبهدنده تأثیر میگذارد، زیرا ساعت گیربکس با استفاده از روغن مخصوص جعبهدنده، تمامی عملیات مربوط به انتقال نیرو و تعویض دنده را کنترل میکند. جالب است بدانید که ساعت گیربکس خودروهای اتوماتیک از پوستهای تشکیل شده که روی آن مجموعهای از کانالهای روغن قرار دارد. این کانالها برای انتقال دقیق فشار روغن در مسیرهای مختلف طراحی شدهاند و درون این پوسته، سیستم کنترلی گیربکس جای گرفته است. حرکت و جابهجایی سوپاپها درون ساعت گیربکس موجب تنظیم فشار روغن میشود و در نهایت، روغن به بخشهایی مانند کلاچها، سرووها و توربین هدایت میگردد. نتیجه این فرآیند، تعویض دنده در مناسبترین زمان ممکن و عملکرد دقیق و نرم جعبهدنده خودکار است.
شلی در دنده فرمان میتواند به دلیل فرسودگی یا خرابی قطعات مختلف ایجاد شود و برای رفع آن معمولاً نیاز به راهاندازی مجدد سیستم یا تعویض قطعات آسیبدیده است.
شلی در اهرمبندی نیز مشابه است و اغلب با جایگزینی قطعات خرد شده یا فرسوده قابل رفع است. ساییدگی قطعات سگدست نیز یکی دیگر از عوامل شلی فرمان است که با تعویض قطعات آسیبدیده یا تکه تکه شده برطرف میشود. خلاصی یاتاقان چرخ یا بلبرینگها معمولاً با جایگزینی قطعات معیوب رفع میگردد. سایر مشکلات مرتبط با فرمان شامل دندههای ساییده، آسیب در سیبکها و لق شدن چهارشاخههای فرمان هستند. وسایل نقلیهای که فرمان شل دارند ممکن است مشکل از نقص جزئی تا نقصهای جدی متغیر باشد.
در خودروهایی که فرمان دارای خلاصی بیش از حد است، پیچش فرمان سریعتر اتفاق میافتد و بدون چرخاندن زیاد، خودرو تغییر مسیر پیدا میکند که میتواند خطرناک باشد و راننده را دچار مشکل کند. خلاصی بیش از حد فرمان، که با عنوان لقی یا بازی کردن فرمان نیز شناخته میشود، مسئلهای نیست که بتوان به آن بیتوجه بود. در بهترین حالت، این مشکل منجر به سایش زودرس لاستیکها میشود و در بدترین حالت، میتواند باعث تصادف یا جدا شدن قطعات حیاتی فرمان گردد و امنیت خودرو و سرنشینان را به خطر بیندازد.